Bilim ve teknolojideki ilerlemelerle sağlık alanındaki çalışmalar insanların yaşam sürelerini uzatmıştır. Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO), yaptığı yıllık yaşam süresi istatistiklerinde Türkiye’de 2012 yılında doğan birinin, 1990’da doğanlara göre 10 yıl daha fazla yaşayacağı ortaya çıkmıştı. WHO istatistiklerine göre, son 20 yılda Türkiye’de ortalama yaşam süresi 75 yıla çıkarken, Türk kadınları 78 yıl, erkekleri ise 72 yıl yaşadığı belirlenmişti. WHO Sağlık İstatistikleri ve Enformasyon Sistemleri Bölümü Başkanı Ties Boerma, Türkiye’nin, dünya genelinde ortalama yaşam süresi istatistiklerine bakıldığında, en fazla gelişme gösteren ülkelerden biri olduğunu belirtmiştir. Birinci Türkiye Yaşlılık Raporunda Türkiye’nin uygulayacağı sosyal politikalarda en büyük rakibin demografik değişimlerin devamlı yaşlılar lehine geliştiklerinden 50 yılda yaşlıların sayısı ve oranının aşırı hızla yükseleceği, yapılan hesaplamalar sonucunda 2020’li yıllarda yaşlı sayısının 3 misli artacağı ve 21. Yüzyılda Türkiye’nin en büyük probleminin toplumsal yaşlanma olacağı belirtilmiştir.

Bu alanda Yaşlı bireylerin yaşlanma ile ortaya çıkan fiziksel, ruhsal ve sosyal yetersizliklerinin azaltılmasına katkı sağlamak amacıyla tıbbi ve sosyal bakım hizmeti verebilecek ara eleman ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu nedenle programdan yararlanacak öğrencilerin, yaşlı bakım hizmeti konusunda gerekli bilgi, beceri ve değerleri bütünleştirip, özümseyerek; kamu alanı, özel alan ve sivil toplum örgütlerinde yaşlı bakım hizmetini uygulayıcı ve geliştirici niteliğe sahip yetkin bir yaşlı bakımı teknikeri olmalarını sağlamak programın temel amacını oluşturmaktadır.  Sağlık meslek lisesi mezunu öğrenciler bu programı tercih edebilirler. Yaşlı bakımı programı iki yıllık ön lisans eğitim-öğretimi kapsamaktadır.

Bölüm Misyon

Sağlık Bakım Hizmetleri Bölümü olarak, hasta odaklı, bilimsel temelli ve etik değerlere bağlı hizmet anlayışımızla;

• Çağdaş tedavi yöntemlerini ve yenilikçi teknolojileri kullanarak kaliteli sağlık hizmetleri sunmak,
• Toplum sağlığını koruyup geliştirerek bireylerin yaşam kalitesini artırmak,
• Sağlık profesyonellerinin sürekli eğitim ve gelişimlerini desteklemek,
• Multidisipliner işbirliği ve araştırma faaliyetleriyle sağlık alanında öncü uygulamaları hayata geçirmek, hedeflerimiz arasında yer almaktadır

Bölüm Vizyon

Küresel sağlık standartlarını yakalayan, yenilikçi ve sürdürülebilir sağlık çözümleri üreten bir merkez olarak;

• Ulusal ve uluslararası arenada tanınan, lider bir sağlık bakım kurumu olmak,
• Teknolojik gelişmeleri sürekli takip edip uygulayarak, geleceğin sağlık hizmetlerini bugünden sunmak,
• Hastaların ve toplumun güvenini kazanarak, sağlık alanında örnek teşkil etmek, vizyonumuzu oluşturmaktayız.

Program Misyon
Sağlık Bakım Hizmetleri Yaşlı Bakım Programının misyonu, yaşlı bireylerin sağlık ve bakım ihtiyaçlarını en yüksek standartlarda karşılayacak bilgi ve becerilere sahip nitelikli sağlık profesyonelleri yetiştirmektir. Program, öğrencilerine etik değerler, empati, ve profesyonel sorumluluk bilinci kazandırarak, yaşlı bakım hizmetlerinde yenilikçi ve etkili çözümler üretmelerini sağlamayı amaçlar.

Program Vizyon
Sağlık Bakım Hizmetleri Yaşlı Bakım Programının vizyonu, yaşlı bakım hizmetlerinde öncü bir eğitim kurumu olarak tanınmak, ulusal ve uluslararası düzeyde örnek gösterilen uygulamalar geliştirmek ve alanda yapılan araştırmalara katkıda bulunmaktır. Program, sürekli gelişim ve mükemmeliyet ilkesini benimseyerek, öğrencilerine en güncel bilgi ve teknolojilerle donatılmış bir eğitim sunmayı hedefler.

Sağlık Bakım Hizmetleri Yaşlı Bakım Programı'nın genel amaçları, 

Yaşlı bireylerin sağlık ve bakım ihtiyaçlarını karşılayacak nitelikli profesyoneller yetiştirmektir. İşte bu programın başlıca amaçları:

Nitelikli Personel Yetiştirme: Yaşlı bireylerin bakım ve sağlık ihtiyaçlarını karşılayabilecek bilgi, beceri ve yetkinliklere sahip sağlık personeli yetiştirmek.

Teorik ve Pratik Eğitim: Öğrencilere yaşlı bakımı alanında hem teorik hem de pratik bilgi ve deneyim kazandırmak.

Etik Değerler ve Empati: Öğrencilere etik değerleri, empati kurma yeteneğini ve profesyonel sorumluluk bilincini kazandırmak.

Güncel Bilgi ve Teknolojiler: Öğrencilerin, yaşlı bakım hizmetlerinde en güncel bilgi ve teknolojileri kullanabilmelerini sağlamak.

Araştırma ve Geliştirme: Yaşlı bakımı alanında yapılan araştırmalara katkıda bulunmak ve yenilikçi bakım yöntemleri geliştirmek.

İletişim Becerileri: Öğrencilere, yaşlı bireyler ve aileleriyle etkili iletişim kurma becerilerini kazandırmak.

Multidisipliner Yaklaşım: Öğrencilere, yaşlı bakımı alanında multidisipliner bir yaklaşım benimsemelerini sağlamak ve farklı sağlık profesyonelleri ile işbirliği yapabilme yeteneğini kazandırmak.

Toplum Sağlığına Katkı: Yaşlı bireylerin yaşam kalitesini artırmaya yönelik toplum sağlığı projelerinde aktif rol almak ve bu projelere katkıda bulunmak.

Bu amaçlar doğrultusunda, Sağlık Bakım Hizmetleri Yaşlı Bakım Programı, yaşlı bireylerin daha sağlıklı, bağımsız ve kaliteli bir yaşam sürmelerine yardımcı olmayı hedefler.

Sağlık Bakım Hizmetleri Yaşlı Bakım Programı için bir SWOT analizi, programın güçlü ve zayıf yönlerini, fırsatlarını ve tehditlerini değerlendirir. 

Güçlü Yönler (Strengths)

1. Nitelikli Eğitim Kadrosu: Alanında deneyimli ve uzman eğitimcilerin varlığı.

2. Kapsamlı Müfredat: Teorik ve pratik bilgiye dayalı, güncel ve kapsamlı bir eğitim müfredatı.

3. Etik ve Empati Eğitimi: Öğrencilere etik değerler ve empati kurma yeteneği kazandırma odaklı eğitim.

4. İşbirlikleri: Sağlık kurumları ve yaşlı bakım merkezleri ile güçlü işbirlikleri.

5. Araştırma ve Geliştirme: Araştırma olanakları ve yaşlı bakımında yenilikçi yaklaşımlar geliştirme imkanı.

Zayıf Yönler (Weaknesses)

1. Kaynak Yetersizliği: Eğitim ve araştırma için yeterli finansman veya kaynak eksikliği.

2. Teknolojik Altyapı: Teknolojik altyapının yetersiz olması veya güncellenmesi gereken alanlar.

3. Öğrenci Motivasyonu: Öğrenci motivasyonunu ve ilgisini sürekli yüksek tutmanın zorlukları.

4. Mezun Takibi: Mezunların kariyer gelişimini takip etmek ve desteklemek için yeterli sistemin olmaması.

Fırsatlar (Opportunities)

1. Yaşlanan Nüfus: Artan yaşlı nüfusun getirdiği bakım ve sağlık hizmetleri talebi.

2. Hükümet Desteği: Yaşlı bakımına yönelik artan kamu ve hükümet desteği.

3. Teknolojik İlerlemeler: Yaşlı bakımında kullanılabilecek yeni teknolojilerin gelişmesi.

4. Uluslararası İşbirlikleri: Uluslararası işbirlikleri ve öğrenci değişim programları ile küresel deneyim kazanma fırsatı.

5. Toplum Bilinci: Toplumda yaşlı bakımının önemi hakkında artan farkındalık.

Tehditler (Threats)

1. Rekabet: Diğer üniversiteler ve eğitim kurumları ile artan rekabet.

2. Ekonomik Koşullar: Ekonomik belirsizlikler ve bütçe kısıtlamalarının eğitime etkisi.

3. Yasal Düzenlemeler: Yaşlı bakım alanında sıkça değişen yasal düzenlemeler ve standartlar.

4. Kariyer Fırsatları: Mezunların iş bulma süreçlerinde karşılaştıkları zorluklar ve sınırlı kariyer fırsatları.

5. Pandemi ve Sağlık Krizleri: Pandemi gibi sağlık krizlerinin eğitime ve uygulama süreçlerine etkisi.

Eğitimin Esası

Yaşlı bakımı programının eğitim esaslarını; yaşlının temel özelliklerini ve gereksinimlerini bilme ve bu doğrultuda yaşlının ihtiyaçlarını karşılama becerisi kazanma, aynı zamanda da yaşlıya bütüncül yaklaşabilme yetisi oluşturmaktadır.

- Yaşlı bireylere beslenme, genel vücut temizliği, hareket, uygun yatak pozisyonu vb. temel gereksinimlerini karşılayacak bakım hizmeti verir,

- Yaşlının hekim tarafından planlanan tedavisinin uygulanmasını sağlamak için  pansuman, yara bakımı, sonda bakımı vb. tıbbi girişimleri yapar, ilaç tedavilerini uygulanmasına yardımcı olur.

- Yaşlının tansiyon, ateş, nabız, solunum gibi günlük sağlık göstergelerinin kontrolünü yapar,

- Yaşlı bireylere acil durumlarda ilkyardım kurallarını uygular.

- Yaşlı bireylerin sosyal yönden desteklenmeleri ve özgüvenlerini kazanmaları için uğraş terapi programları planlar, uygular ve katılımı sağlar,,

- Sosyal ve fiziksel rehabilitasyona gereksinimi olan yaşlılara planlanan programların uygulanmasında yardımcı olur,

- Yaşlı bireylerin birbirleriyle ve toplumla olan iletişimlerinin artırılmasına yardımcı olur,

- Sosyal ve ekonomik yoksunluk içinde bulunan yaşlılara yol gösterici olur,

- Yetişkin psikolojisi konusunda kendini yetiştirir.

Mezunların İstihdam Alanları

Programdan mezun olanlar “Yaşlı Bakımı Teknikeri” ünvanı almaktadırlar. Mezunlar; yaşlı bakım hizmetlerinin yürütüldüğü Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu, belediyeler, hastaneler, huzurevleri, yaşlı bakımevleri, güçsüzler yurdu, yaşlı için gündüz merkezleri, hospice (terminal dönemde bakılan yaşlı bakım evi), sağlık birimlerindeki yaşlıya yönelik uygulamalar, evde bakım hizmetleri, yaşlının evini düzenleme, korumalı meskenler gibi yerlerde uzman gözetiminde çalışabilirler.

Mesleğin Gerektirdiği Özellikler

Yaşlı hizmetleri bakımı meslek elemanı olmak isteyenlerin;

- Yaşlı insanlara hizmet etmeyi seven ve onlarla birlikte olmaktan hoşlanan,

- İnsan sağlığı ve biyolojiye ilgili,

- Yaşlı ve yakınlarıyla empati kurabilen ve onların duygu ve düşüncelerini anlayabilen,

- Sevecen, hoşgörülü, sabırlı, güler yüzlü,

- Bir işi planlayabilen ve uygulamaya koyabilen,

- Coşkulu, dikkatli ve işine özen gösteren,

- Sorumluluk sahibi, işbirliğine ve kişisel gelişime açık,

- Ruhsal ve fiziksel rahatsızlığı olmayan,

kimseler olmaları gerekmektedir.

Meslek Eğitimine Giriş Koşulları

- Meslek liselerinin Ebelik, Ebelik-Hemşirelik,Hemşirelik, Laborant, Laboratuar, Laboratuar Teknisyenliği, Sağlık Memurluğu, Veteriner-Laboratuar, Hasta ve Yaşlı Hizmetleri, Yaşlı Hizmetleri bölümü mezunları Yaşlı Hizmetleri Bakımı önlisans programına sınavsız geçiş için başvurabilirler. Gereken koşullara sahip oldukları takdirde yerleştirilebilirler.

- Meslek liselerinin sınavsız geçiş için belirlenen alanları dışındaki bölümlerden veya genel liselerden mezun olanlar/olacaklar ise sınavsız yerleştirme sonunda boş kalan kontenjanlara, tercihleri ve Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) puanlarına göre yerleştirilebilmektedirler. Bunun için adayların Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından yapılan YKS’ye girmeleri ve yeterli “Temel Yeterlilik Testi (TYT)” puanı almaları gerekmektedir.

- Bu eğitimi alabilmek ve uygulamaları icra edebilmek için her türlü koşullarda fiziki ve sosyal performansı gerçekleştirebilecek psikolojik ve bedensel sağlığa sahip ve görev yapabilirliği konusunda sağlık heyeti raporu istenir.

Çalışma Ortamı Ve Koşulları

Çalışma ortamları temiz ve oldukça hareketlidir.Gece ve/veya gündüz nöbet şeklinde çalışma olabileceğinden, görev süreçlerinde yoğun stres ve fiziksel yorgunluk olabilir. Her zaman dikkatli olmak zorundadırlar. Çalışırken yaşlıların yakınları, sağlık personeli ve meslektaşlarıyla iletişim halindedirler.

Meslekte İlerleme

“Yaşlı Hizmetleri Bakımı ” önlisans programını başarı ile bitirenler, ÖSYM tarafından yapılan Dikey Geçiş Sınavında başarılı olmaları halinde Beslenme ve Diyetetik, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, Hemşirelik, Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri lisans programlarına kontenjan dahilinde dikey geçiş yapabilirler. Yaşlı Hizmetleri Bakımı Meslek elemanı olarak işe başlayanlar başarı durumlarına göre çalıştıkları kurum ve kuruluşlarda yönetim kademelerinde yer alabilir ya da kendi işyerlerini açabilirler. Konusu ile ilgili tecrübelerinin olması ve kendilerini geliştirmiş olmaları iş bulma imkanına ve iyi ücret almalarına katkıda bulunur.

Bölüm e-posta adresi: eybp@sdu.edu.tr

İlgili linkler:

T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü.

https://www.eyh.gov.tr/tr

https://www.eyh.gov.tr/tr/8379/Orta-Menu